Син һаман безгә терәк, әниебез!

Яраткан газетабыз «Бер­дәмлек» битләрендә басылып чыккан Хәбил Ибраһимовның “Арыш арасыннан йөгерүче бала” хикәясен елап-елап укыганнан соң, язмый кала алмадым. Бу хәл, әлбәттә, тормыштан алынгандыр. Минем әниемнең – Татарстанда туып-үскән, хәзерге вакытта Елховка районының Мулла авылында яшәүче Фәридә Бәхтияр кызы Миңнебаеваның да язмышы нәкъ шундый.

Әнием әле карында чакта әтисе Бәхтиярне сугышка алалар. Ул шул ук елда каты яраланып, һәлак була. Бераздан әнисе үзенең өч баласын ташлап киткән иргә кияүгә чыга. Тәкъдиренә шулай язылган булган, күрәсең. Ул явыз кеше әбиемә көн күрсәтми, хәтта Бәхтияр бабамның сугыштан килгән берничә хатын башта кайчы белән ваклап кисәргә, аннары яндырырга куша. Фә­ридәгә дә бу йортта урын калмый, ул ага-җиңги кулына күчә, бичаракаем. Әниемнең бала­чакта елаган күз яшьләрен җыйсаң, күл түгел, диңгез булыр иде, тормышның бөтен ачысын татып үсә ул.

Мулла авылы үз көенә яши…

Туган якка кайткач күргәннәрем hәм бу хакта уй-фикерләрем

Балачагым үткән назлы бишек,

Моңлы да ул, иркә, ягымлы.

Еллар үткән саен горурланып,

Искә алам туган ягымны…

Кошлар да бит үз оясын эзләп,

Кире кайта очып, сагынып.

Туган авылым, мин дә сиңа кайтам,

Хисләремнән ташып, ашкынып.

Минем кече Ватаным – туган авылым бик матур Мулла исемен йөртә. Бу җирләргә беренче күчеп килүчеләр арасында бик укымышлы Әлимбәк исемле мулла булган, диләр. Шуңа күрә авылга да аның исеме бирелгән.

Гыйлем таратучы Гомәр хәзрәт

Хәзер татар авылларында да кайбер хатын-кызларны яртылаш шәрә килеш күрергә мөмкин. Яшүсмерләрнең кулларына сыра шешәләре тотып йөрүләре дә, ир-атларның көпә-көндез җыелышып, аракы эчеп утырулары да искитәрлек күренеш түгел.

Әлбәттә, халыкта иман сакланса да, дин тоту ят бер нәрсә булып калган. Шуңа да дини тәрбия бирер өчен күбрәк тирән гыйлемле кешеләр кирәк.

Елховка районындагы Мулла авылы – матур татар авылларының берсе. Ул артык зур түгел (барлыгы 300гә якын йорт), урамнары чиста, ямьле, hәрвакыт җыештырылган. Кешеләр бер-берсенә ярдәмле, дус яшиләр.

Тупли авылы һәм андагы мәчетләрнең тарихы

Тупли авылында дин көчле булганга, аның белән Кизләү мәдрәсәсе мөгаллимнәре, имамнар һәрвакыт тыгыз элемтәдә торганнар. Алар үзләренә биредән шәкертләр, ә мөршидләр (суфичылар) үзләренә мөридләр туплаганнар.

Мең елга торырлык йөз ел…

Дөньяда нинди генә милли бәйрәмнәр, мәҗлесләр, тан­таналар уздырылмый! Тик мәчетнең 100 еллыгы уңаен­нан уздырылган бәйрәмнәр бик сирәктер, мөгаен. Язмам Елховка районында урнашкан Тупли авылының Колмаер мәчете турында, чөнки 3 июньдә аңа 100 яшь тулды.

Тупли авылы мәчетләре тарихы

Ислам динендә сәүдә эше мактаулы хезмәт булып санала. Ул һәрвакыт икътисад, мәдәният, мәгърифәт, фәннәр һәм диннәр үсешенә дә сәбәбче булган. Зур сугышлар нәтиҗәсендә сәүдә юллары тирәсендәге авыллар, шәһәрләр вакыт-вакыт җир белән тигезләнсәләр дә, сәүдә җанланганда алар яңадан калкып чыкканнар.
Үз заманында Самара Җәясе дөньядагы иң зур сәүдә үзәге буларак танылган (аның мәйданы — 1600 квадрат километр). Анда ага-базарлар, караван-сарайлар, товар саклау складлары һәм зур-зур базарлар корылган. Бу турыда матбугатта инде шактый күп язылган.