«ДУСЛЫК»

27 ноября коллектив Мочалеевского ЦСДК и библиотекарь провели интересное мероприятие “Обычаи, традиции, быт татарского народа”. Была организована выставка со старинными вышивками, одеянием, предметами быта. Рассказали как, кем и для чего все это создавалось. Участники мероприятия беседу дополняли интересными историями из своей жизни, делились впечатлениями о прошлых праздниках, обрядах, пели частушки, песни давних лет, вспомнили игры своего детства и посиделок. Не оставили без внимания известных артистов тех лет, которые несколько раз на кузове грузовой машины около старого клуба своим живым голосом радовали жителей нашего села по 3-4 часа. А какой насыщенный и праздничный получился стол из татарских блюд! Наши женщины-татарочки мастерицы на все руки! Гордимся и благодарим всех участников вечера.

Мочалеевский ЦСДК

В год семьи в Мочалеевском доме культуры прошло удивительное событие – поздравление юбиляров золотой свадьбы. Этот важный юбилей отметилось в теплой и дружеской обстановке, собравший родственников, друзей и знакомых пары.

Юбиляры золотой свадьбы – это особенные люди, которые на протяжении 50 лет прожили вместе, пережили радости и горести, поддерживали друг друга в трудные моменты и делились радостью в хорошие дни. Их семейный опыт и мудрость невозможно переоценить, именно поэтому поздравление с юбилеем золотой свадьбы стало особенно торжественным и трогательным.

На торжественном мероприятии в Мочалеевском доме культуры прозвучали поздравительные слова, стихи, украшенные атмосферой любви, уважения и благодарности.

“Молодых” от имени Главы м.р. Похвистневский Ю.Ф.Рябова поздравила, вручила памятные подарки и благодарственные письма председатель районного совета ветеранов Макеева И.А., по предложению специалиста районного ЗАГСа Юлии Мидхатовны юбиляры расписались в Почетной книге, Глава поселения Мочалеевка Равиль Фаритович Уразметов так же поздравил их со знаменательным событием.
Много теплых слов было сказано детьми, родными. Коллективы Мочалеевского ЦСДК и Н-Мансуркинского СДК поздравили и порадовали всех присутствующих своими выступлениями.

Это поздравление с юбилеем золотой свадьбы в Мочалеевском доме культуры стало поистине незабываемым и трогательным для всех присутствующих. Такие моменты напоминают нам о важности семейных ценностей и о том, что настоящая любовь и поддержка сильны и долговечны, как золото.

Мочалеевский ЦСДК

В Доме дружбы народов города Самара состоялось рабочее совещание с участием лидеров и представителей национальных организаций по вопросам отбора на военную службу по контракту. Совещание прошло при участии руководителя управления национальной и конфессиональной политики департамента внутренней политики Самарской области Марии Владимировны Купцовой.                         

Президент СРТОО «Дуслык», член бюро Национального Совета ВКТ, Канюкаев Фахрутдин Бадретдинович  выступил с речью о необходимости укрепления обороноспособности страны путем привлечения качественных кадров на службу в армии. Он подчеркнул важность сотрудничества национальных организаций с военными комиссариатами для эффективной реализации этой задачи.

В ходе совещания были обсуждены вопросы по подготовке молодежи к военной службе, разработке мероприятий по пропаганде военной службы на контрактной основе, а также способов мотивации кандидатов к прохождению службы в армии.

Лидеры национальных организаций выразили готовность активно сотрудничать с военными комиссариатами и принимать участие в проведении мероприятий по привлечению качественных кандидатов на военную службу по контракту.

По итогам совещания были приняты ряд решений по обеспечению эффективного отбора на военную службу, в том числе проведение информационно-пропагандистских кампании.

Совещание в Доме дружбы народов стало важным шагом к совершенствованию системы отбора на военную службу по контракту и позволило участникам обменяться опытом и лучшими практиками в этой области.

Были выработаны конкретные планы и сроки действий, которые позволят совершенствовать процесс отбора на военную службу по контракту и повысить его эффективность.

Такие мероприятия, как рабочее совещание в Доме дружбы народов, играют важную роль в формировании гражданского общества и развитии диалога между различными национальностями. Они способствуют нахождению конструктивных решений и укреплению единства внутри страны.

^{Эльмира Мурхабинова}

Бүген, 3 декабрь көнне, Разия Азимжановна Аюпова туган көнен билгели.

Хөрмәтле Разия Азимжановна!

Сезне бәйрәмегез белән ихлас күңелдән тәбрик итәбез. Без Сезне хөрмәт итәбез һәм безнен остазыбыз белән нык горурланабыз!

Сезнен матур үрнәклəр күрсәтуугезгə курə ошебезне алып барабыз. Аллаһ Тәгалә бәхетле, игелекле, озын гомер, нык сәламәтлек, күңел тынычлыгы, иман байлыгы насыйп итсен! Туган көнегез котлы булсын!

С уважением
член бюро Национального Совета,
Всемирного конгресса татар,
Президент СРТОО «Дуслык» («Дружба»)
Фахрутдин Бадретдинович Канюкаев

Самарская соборная мечеть была построена на пересечении улиц Стара-Загора и 22 Партсъезда и открыта 28 ноября 1999 года. Она стала уникальным архитектурным комплексом, одним из крупнейших культовых сооружений не только в России, но и в Европе, и настоящим украшением нашего города.

30 ноября 2024 года состоялось торжественное мероприятие, посвященное 25-летию со дня открытия Самарской Соборной мечети. Организатор: Централизованная религиозная организация «Региональное духовное управление мусульман Самарской области в составе Центрального духовного управления мусульман России».
К собравшимся с приветственной речью обратился председатель регионального духовного управления мусульман Самарской области, муфтий Талип хазрат Яруллин, а также представители Администрации Губернатора Самарской области. В числе присутствующих был экс-губернатор Самарской области (1991 – 2007 гг.) Константин Алексеевич Титов.
Среди почётных гостей встречи: муфтии Оренбургской, Ульяновской, Пензенской областей, а также главный имам Западно-Казахстанской области Абдусамат Алибаев, который поздравил мусульман Самары от имени Верховного муфтия Казахстана Наурызбая кажы Таганулы, зачитав его поздравительное послание. Также высокий гость поблагодарил самарских единоверцев за многолетнее плодотворное сотрудничество.
После приветственных слов религиозных деятелей и представителей органов власти, вниманию участников мероприятия был представлен доклад татарского краеведа Шамиля Галимова, рассказывающий об истории строительства мечетей в Самаре в прошлые века и в современную эпоху.
Кроме того, все присутствующие могли познакомиться с фотовыставкой, посвященной истории строительства Самарской Соборной мечети.

Дом дружбы народов Самарской области

Банк России и Национальный центр “Россия” приглашают принять участие в онлайн-голосовании за символы для оборотной стороны банкноты номиналом 1000 рублей, которая посвящена Приволжскому федеральному округу.

Самарскую область представляют:

 Монумент Славы;
 Жигулевская ГЭС;
 Музейно-выставочный центр “Самара Космическая”;
 Самарский академический музей драмы имени Горького.

Каждый участник голосования может выбрать только один объект. Символы, которые наберут наибольшее число голосов, художники Банка России и Гознака будут использовать при разработке многоплановой композиции банкноты.

Итоговый дизайн утвердит Совет директоров Банка России.
Голосование завершится 12 декабря в 12:00 по Москве.

Успейте отдать свой голос за Самарскую область: https://clck.ru/3EuJdQ

– Ак көннәр уразасы ул нәрсә?
– Ак көннәр дип һиҗри календарьдагы һәр айның 13, 14 һәм 15 көннәре әйтелә. Дөресрәге, 13, 14, 15 нче төннәр. Ни өчен дигәндә, ул төннәрдә ай тулы була. Һәм шул көннәрдә нәфел уразасын тоту сөннәт булып тора. Пәйгамбәребез салләллаһу галәйһи вә сәлләм Әбү Зәрр исемле сәхәбәгә: “Әй, Әбү Зәрр, һәр айда өчәр көн ураза тота калсаң, 13, 14 һәм 15 нче көннәрендә тот”, – дигән. Бу Аллаһ Илчесенең сөннәте булып санала. 

– Ишрак намазы ничек укыла? Ул нинди намаз?
– Ишрак намазы – кояш чыгып 20 минут үткәннән соң укыла торган ике рәкәгатьле нәфел намаз. Махсус “ишрак намазы” дигән исем искә алынмаса да, аның тәртибе, рәвеше турында кайсыбер хәдисләр бар: “Кем иртәнге намазны җәмәгать белән мәчеттә укыса, аннары кояш чыкканчыга хәтле Аллаһны зекер итеп утырып торса һәм кояш чыкканнан соң торып ике рәкәгатьле нәфел намазын укыса, ул кешегә тулы булган, тулы булган, тулы булган (өч тапкыр кабатлый) Хаҗ һәм Гомрә әҗерләре бирелер”, диелә. Исеме искә алынмаганлыктан ул намазны кайсыбер галимнәр доха намазына керткәннәр. Чөнки доха намазы – кояш чыгу һәм зәүәл арасында укыла торган нәфел намаз булып тора.

– Мәет булган йортта көзге каплау гадәте бар. Ул дингә каршы килмиме?
– Халыкта таралган әлеге күренешнең тамыры борынгы замандагы мәҗүсилеккә барып тоташа. Янәсе, мәетнең өендәге көзгегә карасаң, бакый дөньяга караган кебек буласың, һәм аннан сиңа зыян салырлар дигән ырым-шырым булган. Мондый ырым-шырым динебезгә каршы килә. Моны хәтта православие руханилары да инкарь итәләр. Динебез безгә “бар нәрсә Аллаһның тәкъдире белән” дип өйрәтә. Һәм ахирәткә күчү дә бары тик кешенең көзгегә каравы белән түгел, ә үлеме белән генә булыр, диелгән.

– Күп еллар элек кабер ташына мәрхүм булган туганыбызның сурәтен уетып ясаткан идек. Ул вакытта динне белми идек, дөрес эшләмәгәнбез. Хәзер аны алыштырырга кирәкме?
– Кабер ташларына сурәт кую динебездә хупланмый. Мөмкинлегегез булса, алмаштырыгыз.

– Дүрт ай элек өйдән чыгып киткән ирем белән кабат бергә яши башладык. Безгә никахны яңартырга кирәкме? Никах өзелүнең билгеле бер вакыты бармы?
– Ир белән хатынның гаилә коруы никах белән башланырга тиеш һәм талак белән генә таркала. Яшәү дәверендә булган сүзгә килүләр, гауга-талашлар никахка тәэсир итми. Иллә мәгәр ире “талак сиңа” дип әйтсә генә гаилә таркала. Әгәр ирегез талак бирмичә, аерым дүрт ай яшәгәнсез икән, никахны яңадан укырга кирәк түгел. Ә инде “никахны яңарту” дигән сүз гомумән дөрес түгел. Никах ул йә бар ул, йә юк. Искереп, яраксыз хәлгә килми.

– Урамга ислемай сибенеп чыгу гөнаһ, диләр. Ни өчен гөнаһ булуын аңлатсагыз иде.
– Ислемай куллану динебезнең бер әдәбе булып тора. Мөселман кешесе тир исе һәм башка ят исләрдән сакланырга тиеш. Ләкин хатын-кызларга ислемайны бары тик өендә, гаиләсе, якын туганнары янында гына кулланырга рөхсәт ителә. Пәйгамбәребез Мөхәммәд салләллаһу галәйһи вә сәлләм үзенең хәдисләрендә хатын-кызның ясанып, бизәнеп-сөртенеп урамга чыгуын тыйды. “Аллаһка табынучы хатын-кызларны мәчеткә барудан тыймагыз. Әмма ләкин алар ислемай сөртмичә, тәмле исләр аңкытмыйча чыксыннар” диелә. Икенче бер хәдистә хәтта “әгәр урамда хатын-кыз сибенгән ислемай исен чит ир сизсә, ул хатын кыямәт көнне җәннәт исен татымас” диелә.
Ни өченме? Хатын-кыз гүзәллек иясе, тыйнак булырга һәм үзенең гыйффәтлеген, бизәнү-матурлыгын бары тик хәләл җефете өчен сакларга тиеш. 

– Дин әһелләренә соравым бар иде. Биш вакыт намаз дибез. Ястү намазында дүрт фарыз, ике сөннәт. Ә витр намазы алтынчы вакыт намаз булып чыгамы? Алай дисәң, биш вакыт түгел, алты вакыт намаз диярләр иде бит. Кайбер мәсхәбләрдә витр намазы укымаганнарын беләм.
– Биш вакыт намаз дигән сүз бары тик фарыз хөкемендә булган намазларга кагыла. Ул иртәнге намазның 2 рәкәгатьле, өйләнең 4 рәкәгатьле, икенденең 4 рәкәгатьле, ахшамның 3 рәкәгатьле, ястүнең 4 рәкәгатьле фарыз намазлары булып тора. Ләкин бу фарыз намазларыннан тыш без укый торган намазлар бик күп: ястүдән соң ваҗиб хөкемендәге витр намазы, шулай ук сөннәт намазлары: доха, тәһәҗҗүд, тәравих башка нәфел намазлар… Санап китсәң, аларның саннары ун яки егерме генә түгел, тагын да күбрәк булачаклар. Шуңа күрә витр вәҗеб намазын алтынчы намаз дию дөрес түгел, ягъни ул фарыз намаз саналмый. Әйткәнемчә, витр хәнәфи мәзһәбендә ваҗиб булып санала. 

– Ваҗиб дигәнгә дә ачыклык кертсәгез иде.
– Ваҗиб гамәл ул – үтәлергә тиешле булган мәҗбүри гамәл. Аны кылган кеше саваплы була, ә кылмаганы гөнаһлы була.

– Чит кеше синең өеңдә савыт-саба юарга, өй җыештырырга ярамый диләр. Ни өчен икән?
– Ник ярамасын, ярый. Әгәр кешенең хезмәтче яллап өен җыештырырга матди хәле җитә икән – ялласын. 

– Намазда кыска дога урынына “Аятель көрси” укырга ярыймы?
– Намазда “Фатыйха” сүрәсен укыганнан соң кимендә өч аятьле кыска сүрәне яки бер озын аятьне укырга кирәк. Бу урында “Аятел-көрси”не укысагыз дөрес булыр.

– Харис иблис исеме икән. Аны яңа туган балага кушарга ярыймы?
– Чыннан да, кайсыбер галимнәребез, Иблиснең бер исеме Харис, дип язалар. Ләкин Пәйгамбәребез Мөхәммәд салләллаһу галәйһи вә сәлләм бер хәдисендә болай дигән: “Аллаһка иң сөекле булган исемнәр Габдулла белән Габдерахмандыр. Ә иң тугры исемнәр – Харис белән Һәммәмдер”. Димәк, Пәйгамбәребез Харис исемен иң тугры исем дип атады икән, бу исемне үз балаңа кушырга ярый дигән сүз.

– Дуңгыз тиресеннән тегелгән аяк киемен кияргә ярамый, диләр. Ул эшкәртелгән буладыр бит?
– Дуңгыз тиресе, ите, мае һәм башка бөтен әгъзалары нәҗес һәм ашарга, кулланырга тыелган булып санала. Бу хакта Коръәндә аятьләр бар. Дуңгыз тиресенең нәҗес, харам булганлыгы тире чистарту белән бетми, шул тыелган халәттә кала.

Фото: ru.freepik.com

Дилбәр ГАРИФУЛЛИНА
Шәһри Казан

Крестьянско-фермерское хозяйство “Ф.Ф. Гилязов” в очередной раз оказало гуманитарную помощь семьям военнослужащих, участвующих в специальной военной операции.

28 семьям сельского поселения Камышла были выданы продуктовые наборы, в который вошли: литр подсолнечного масла, по пять килограммов муки высшего и первого сортов, два килограмма гречки.

“Мы понимаем, как важно поддерживать тех, кто на защите страны. Наша помощь — это лишь маленький шаг со стороны всей семьи Гилязовых, но мы надеемся, что она приятна и принесет тепло, заботу и пользу в семьи героев”, — отметил руководитель хозяйства Фирдавис Гилязов.

Важно помнить, что каждый из нас может внести свой вклад в общее дело, помогая тем, кто в этом нуждается!

kamizvestiya.ru

Берничә дистә елдан артык Самара өлкәсендә татар теле һәм әдәбияты буенча өлкә олимпиадасы үткәрелә. 2020 елдан башлап бөтендөньяда эпидемиологик вәзгыять белән бәйле рәвештә, олимпиада онлайн форматта уздырыла башлады.
  Олимпиада һәм аның кысалаларында укучыларның сәнгатьле итеп шигырь сөйләү конкурсында ел саен Камышлы, Шенталы, Похвистнево районнары һәм Самара шәһәренең «Яктылык» мәктәбе укучылары катнаша. 

Олимпиаданың максаты: туган телне һәм әдәбиятны өйрәнүгә кызыксыну уяту, укучыларны традицион татар мәдәнияте дөньясына тарту,  сәләтле балаларны ачыклау, сайлап алу һәм үстерү.
  Самара өлкәсе олимпиадасында җиңүчеләр Казан шәһәрендә уздырыла  торган татар теле һәм әдәбияты буенча төбәкара олимпиадасында  катнашалар. 
Рәсәй Президенты тарафыннан Гаилә елы дип игълан ителгән 2024 елда Самара шәһәренең «Яктылык» мәктәбе  Самара өлкәсе мәгарифне үстерү институты ярдәмендә  өлкә олимпиадасының традицион язма рәвештә уздыру форматын яңарту инициативасы белән чыкты. 
Шулай итеп, татар телен, әдәбиятын һәм мәдәниятен саклау һәм үстерү, укучыларны татар халкының мәдәни мирасына җәлеп итү максатларында 2024 елның 11 декабрендә Самара шәһәренең «Яктылык» мәктәбендә  татар теле һәм әдәбиятыннан өлкә олимпиадасы һәм  татар шигъриятен сөюче укучылар арасында бәйге узачак.
Олимпиадада катнашырга Самара өлкәсенең  татар авыллары һәм шәһәр мәктәпләрендә укыту программасында татар телен туган тел предмет (һәм факультатив буларак) каралган мәктәпләрдән  8-11 сыйныф укучылары чакырыла.

^{Фото: https://mon.tatarstan.ru/foto.htm/photoreport/7608519.htm}

«Жемчужинка Самары» — это городское межнациональное мероприятие, приуроченное к Году семьи в России. Его цель — популяризация традиционных семейных ценностей и преемственности поколений среди лиц разных национальностей Самарской области.

В конкурсе “Жемчужинка Самары” участвуют три талантливые девочки татарского происхождения. Они не только красивы и обаятельны, но и обладают уникальными талантами, которые покоряют сердца зрителей.

Каждая из них стремится показать свою индивидуальность и умения на сцене, чтобы завоевать заслуженное признание и победу в этом конкурсе. С их искренними усилиями они уже сделали значительный вклад в разнообразие и красоту конкурса.

Татарские красавицы готовы доказать, что великолепие совмещается с талантом и умением проявить себя настоящей “жемчужиной” Самары. Их энергия не оставят равнодушными ни одного зрителя.

Мамышева Сагида Ренатовна – 8 лет.

“Увлекаюсь современными танцами, вокалом, народными танцами, шахматами, шитьем. Мечтаю в будущем стать доктором. Я четвертый ребенок в семье, и единственная , долгожданная дочка. Очень люблю своих родителей и братьев. Они всегда заботятся обо мне, и пришли поддержать меня на конкурсе. Выходные дни мы всегда проводим вместе всей семьей.
Пришла на конкурс потому что люблю очень сцену, выступления и люблю дарить людям праздник.”

Ибраева Муслима Равилевна – 9 лет.

“Учусь в самой светлой, как и её название, школе “Яктылык”. По национальности я татарка и очень горжусь этим. Мне 9 лет. Я очень люблю петь, рисовать и танцевать. Хожу на татарские танцы, робототехнику. Люблю читать книги Холли Вебб.
В семье я старшая и у меня ещё есть сестрёнка Малика и братик Ибрагим. Мы с сестрёнкой научили Ибрагима ходить и махать ручкой при прощании.
Когда я вырасту, я хочу стать учителем, как моя учительница Румия Агзямовна. И ещё моя мечта завести немецкую овчарку, которую назову Барни.
Участвую в таком замечательном конкурсе, потому что люблю яркие костюмы, выступать на сцене и люблю ,когда мне хлопают.
Думаю,что найду много друзей на этом конкурсе и познакомлюсь с другими национальностями.
Моя поддержка и вдохновение -это моя семья и моя школа “Яктылык “

Гиниятова Амина Ильшатовна – 8 лет.

“Увлекаюсь татарскими национальными танцами, каратэ, плаванием, очень люблю научные эксперименты и исследования, участвую в различных конференциях
В будущем хочу стать врачом, помогать людям
Я второй ребенок в семье, у меня есть старший брат и младшая сестренка.
Люблю своих близких, у нас всегда шумно и весело! Мы любим путешествовать, знакомиться с новыми местами, нам нравятся активные прогулки: летом на велосипедах, а зимой на лыжах, коньках, тюбингах. Я всегда чувствую поддержку и заботу своей семьи, они моя надёжная и прочная опора!
В конкурсе решила участвовать по совету своего наставника, любимого учителя – Исмагиловой Румии Агзямовны. Мне нравится быть активной! Горжусь тем, что я татарка, очень люблю наши традиции, культуру, свой народ и счастлива представлять его в таком конкурсе! Для меня это новый опыт, я уверена, что он будет очень ярким, интересным и увлекательным”

Всех приглашаем на Городское межнациональное мероприятия, приуроченного к Году семьи
«Жемчужинка Самары»

Приходите посмотреть на красоту, талант, харизму конкурсанток и конечно на торжество дружбы народов!

8 декабря по адресу : Воронежская 9 ГКУ «Дом дружбы народов»
Сбор гостей в 11.30- вас ждут  приятные сюрпризы, выставка, подготовленная участницами конкурса, фотозона с неповторимым национальным колоритом народов нашего города!
Начало мероприятия в 12:00
Вход бесплатный 0+

Жемчужинка Самары

Ата-бабалары сөйләгән истәлекләр нәсел җебе булып оныклары йөрәгенә кереп калса гына өзелми

Вафат булган кешене берәрсе хәтерләсә, ул әле исән, диләр. Ә инде гаилә тарихы да киләсе буыннарга барып җитсен дисәң, хатирәләрне сүзтезмәләргә төреп калдырсаң, тагын да яхшырак, аларны башкалар да укый ала, үткән заманнар да күңелләрдә тирәнрәк уелып кала. Бала үз гаиләсе тарихын, җиде буын ата-бабаларын белсә, гаиләдәге эшкә гайрәтле, сугышта батыр булган бабаларын хәтерләсә, үзе дә аларга охшарга тырышса, нәсел хатирәләре риваятьләргә әверелә. Ә инде үз гаиләң тарихына сакчыл карамасаң, соңгы вәкиле үлгәнче үк нәсел җебең өзелергә мөмкин.

Кызганычка, хәзерге заманда яшьләр нәсел шәҗәрәләре төзү белән әллә ни мавыкмыйлар. Әле яшьләр бу эшнең мөһимлеген аңлап бетермиләрдер. Шуңа күрә мин, Подбельск мәктәбе филиалы булып калган Мәчәләй авылы мәктәбе укытучысы Әлфия Миргалим кызы Таишева, балаларны генеалогия фәне белән таныштырырга кирәк дип, 6нчы сыйныф укучыларын хөрмәтле авылдашлары Галиулла Мәхмүтҗан улы Мамышев гаиләсе белән таныштырырга алып бардым.

Галиулла Мамышев 1941 елның 3 августында дөньяга килә. 1905 елгы әтисе Мәхмүтҗан сугышка кадәр умартачы булып эшләгән. 1941 елда, биш баласын һәм хатынын калдырып, сугышка киткән. Сталинград, Курск өчен сугышларда катнашкан, 1944 елда җәрәхәтләнеп, ике бармагын югалтып, туган авылына кайткан, башта умартачы, аннан төзүчеләр бригадасы бригадиры булып эшләгән, “Северный Ключ” совхозы эшчеләренә өйләр төзегән. 1965 елда пенсиягә чыккан.

Мәхмүтҗан Мамышев “1941 – 1945 Бөек Ватан сугышында Германияне җиңгән өчен” һәм “Сталинград оборонасы өчен” медальләре белән бүләкләнә. Соңгы елларында бик каты авырып, 1977 елда вафат була.
Мәхмүтҗан Инсафетдиновичның улы Галиулла – әтисенең лаеклы дәвамчысы. Ул 1961 – 1964 елларда армия хезмәтен Төркмәнстан башкаласы Ашхабад тирәсендә үтә. Кыска вакытлы курсларны тәмамлагач, өч ел буе медсанчастьтә медбрат булып хезмәт итә.

В 1976 – 1987 елларда авыл Советы рәисе булып эшли. Бу чорда Мәчәләйдә Мәдәният йорты төзелә, Советская урамына асфальт түшәлә. Туксанынчы елларда Мулланур Вахитов исемендәге колхоз сөт, йомырка һәм йон тапшыру буенча планны үтәп киләләр.

Гаилә тормышында да бар да яхшы – тормыш иптәше Гөлсинә Гатаулла кызы белән менә дигән өч улларын үстереп, зур тормыш юлына чыгаралар. Гөлсинә ханым пенсиягә чыкканчы сыер савучы булып эшли. Галиулла ага 2012 елдан бирле Үзәк мәчет имамы булып дингә һәм халыкка хезмәт итә.
Галиулла Мәхмүтҗан улы 1965 елда ук, әле армиядән кайткан яшь кеше булуына карамастан, гаилә шәҗәрәсен төзи башлый. Менә очрашуга килгән укучыларны да ул генеалогия агачын төзү серләре белән таныштырды.

Балалар аны бик кызыксынып тыңладылар, күпсанлы сораулар бирделәр. Бу эшкә сезне нәрсә этәрде, дигән сорауга хуҗа болай җавап бирде:
– Әтием тәкъдим итте. Без аның белән бергә сызымнар ясый, ата-бабаларыбызны искә төшерә башладык. Ул вафат булгач та, мин бу эшне ташламадым. Хәзер инде гаилә агачыбыз тагын да үсеп китте – башта бабаларымны, хәзер инде оныкларымны урнаштырам.

– Генеалогия агачын ясаганда нинди кыенлыклар килеп чыгарга мөмкин?
– Заманалары башка иде бит, күп документлар югалган, фотосурәтләр төшерергә фотоаппаратлар юк иде, бик күп мөһим даталар истә калмаган.
– Бу эшне башлаганда алдыгызга нинди максатлар куйган идегез?
– Дәвамчыларыбыз ата-бабаларын онытырга тиеш түгел. Без генә түгел, оныкларыбыз да үз тамырларын белергә тиеш. Үткәнне белмәгәннең киләчәге юк, шуны белегез.

– Үсеп килүче буын кешеләренә ниләр теләр идегез?
– Яхшы укыгыз. Илебезгә хәзер укымышлы, алга карап эш итүче кешеләр кирәк. Туганнарыгыз белән аралашыгыз, кем нәрсә белән яши, нәрсәләргә омтыла – болар барысы да тормыш барышында кемнең кем буласын күрсәтә. Илебезне саклагыз. Хәзер инде сез илебенең сакчылары булачаксыз.

Автор: Әлфия Таишева

Самарская областная татарская газета “Бердэмлек”

Илдар һәм Дания Иваевлар илленче гаилә бәйрәмнәрен каршыладылар

“Тормыш китабын укысаң,
Белер идең барын да,
Ләкин ул язылган, диләр,
Әнкәйләр карынында”, – дип җырлый Ринат Рәхмәтуллин.
Дания ханымнан илле еллык гаиләләре турында сораша башлаган идем, ул сүзен ерактанрак, әбисе-бабасы тормышыннан башларга булды. Аның газиз әнкәсе Нәкыя Сергиевск районының Алимовка авылында туган. Дүрт яшенә җиткәндә Бөек Ватан сугышы башлана. Әтисе колхоз председателе булып эшләгәнлектән, аңа бронь бирәләр. Ләкин ул үз теләге белән фронтка китә. Озак та үтми, Рәшит исемле өченче баласын карынында йөрткән хатыны Рабигага “Хәбәрсез югалды” дигән коточкыч хәбәр килеп ирешә. Еллар буе өзелеп көтсәләр дә, кайтмый Нәкыяның әтисе. Тик, сугыштан соң инде байтак вакыт үткәч, Смоленск өлкәсенә командировкага барган Рәшит әтисенең каберен эзләп таба һәм, чәчәкләр куеп, рухына догалар укып кайта.

Ә сугыш вакытында Рабигага бик авыр була. Ашарларына – аш, кияргә кием калмагач, тол хатын, уллары Рафак белән Рәшитне һәм кызы Нәкыяне алып, туган авылы Иске Мәчәләйгә кайтып егыла.

Әти канаты астында үсү бәхетеннән мәхрүм булган Нәкыя нәкъ әнисенең язмышын кабатлый. Аны унҗиде яшеннән Яңа Мансур егете Мирсәехҗанга кияүгә бирәләр. Ләкин ир, биш баласын – Дания, Раилә, Гадилә, Лилия һәм Эмильне ятим калдырып, вафат була. Рабига да туганнары яшәгән Иске Мәчәләйгә кайтып урнаша. Тормышы җиңел булмаса да, анда таяныр кешеләре – әнисе һәм олы абыйсы Рафат бар. Кызларга, әниләре белән беррәттән, ирләр эшенә җигелергә туры килә. Ә икенче яктан караганда, язмыш Данияне шулай олы тормышка әзерләгән, чыныктырган күрәсең. Аллаһы Тәгалә аңа бәхетнең зурысын хәзерләп куйган булган икән. Кыз Подбельск педучилищесына укырга керә, югары максатлар куйган студент тырышып укый. Ә бервакыт дус кызының туган авылы Үрнәккә кунакка баргач, бию кичәсендә машина йөртүче булып эшләүче Илдар Иваев белән таныша. Егет кызны күргәч тә гашыйк була. Дөрес, акыллы, басынкы холыклы егет тә кыз күңеленә хуш килә. Шуны да әйтеп үтәргә кирәк, Подбельскидагы спорт залында шөгыльләнгән Үрнәк егетләре күп педучилище кызларының “башларын әйләндерәләр”.

– Мин генә түгел, Подбельскида укучы курсташ кызларымның да күбесе шушы авылга килен булып төштеләр, – дип көлеп сөйли Дания ханым.
Диплом алгач, Данияне Малый Толкай авылына эшкә билгелиләр һәм алар Илдар белән шушы авылда төпләнеп калалар. Биредә аларның мәхәббәт җимешләре – Рузалия белән Рафаэль туа. Яшь әти белән әни, читтән торып, югары уку йортлары тәмамлыйлар. Сабый чагыннан тормыш нужасын күреп үскән Даниягә, үз гаиләсен төзегәч, бәхет капкасы ачыла. Ире гаилә җанлы, бик тә яхшы кеше булып чыга, Даниясен гомере буе яратып, хөрмәт итеп яши.

Илдар Ибраһим улы инженер, ә Дания Мирсәехҗан кызы коррекцион мәктәптә укытучы булып хезмәт итәләр. Лаеклы ялга чыккач, Илдар әфәнде эшмәкәрлек белән шөгыльләнә башлый, алар шәхси теплицаларында яшелчә үстереп табыш алалар.

Менә шулай матур гына гомер сәгатьләре алга бара. Кызлары Рузалия дә, уллары Рафаэль дә күптән инде үз гаиләләре белән Санкт-Петербургта яшиләр. Алар әби-бабайга өч онык бүләк иткәннәр.
Илдар үз әти-әниләрен дә онытмый, хатыны белән Үрнәк авылына еш кайтып йөриләр, Ибраһим ага белән Мәфрүзә әбигә гел ярдәм итеп торалар. Алар картайгач, төп нигезгә кайтып урнашалар. Мәфрүзә әби мәңгелек йортка күчкәч, Бөек Ватан сугышы ветераны Ибраһим бабай озак яши әле. Ул 94 яшен тутырып, риза-бәхиллеген биреп, дөнья куя. Илдар белән Дания, әти-әниләренең васыятенә тугры калып, бүгенге көнгә кадәр төп йорт нигезен саклап, туганнарын һәм үз балаларын каршылап, кунак итеп, Коръән ашлары үткәреп яшиләр.

Улы Эмильне мәңгелек йортка озаткан Нәкыя әби дә картлык көнендә кызлары Дания, Раилә, Гадилә, Лилия тәрбиясендә яши.
Әңгәмәбез ахырында Дания ханым хәләл җефетенә бик рәхмәтле булуын белдерде:
– Илдар миңа сөйгән яр гына түгел, ярдәмчем дә, олы таянычым да була белде. Әле дә, кая барырга кирәк булса, шундук киенеп чыга да, машинасына утыртып алып китә, беркайчан ялындырып тормый. Җәмәгать эшләрендә дә актив катнаша. Күптән түгел генә авылыбызның 100 еллык юбилеен шаулатып-гөрләтеп үткәрдек. Өлкәннәр көнен, дини бәйрәмнәрне билгеләп үтәбез. Авылда клуб булмаса да, тик ятмыйбыз, заман белән бергә атларга тырышабыз. Авыл кешеләре бу эшләребездән бик канәгать, – дип сөйләде.

Очрашуыбыз тәмамлангач, хуҗалар мине озатырга чыктылар. Урамда чалт аяз зәп-зәңгәр күк йөзе, җиргә алтын яфраклар түшәлгән. Менә шундый матур көнне башланган Иваевлар гаиләсенең дә көзе шундый ук матур һәм озын булсын иде. Лаеклы кешеләргә лаеклы тормыш насыйп итсен Аллаһы Тәгалә. Алдагы көннәрдә бала-ларының рәхәтендә, игелекле гамәлләр кылып, рәхмәтләргә төренеп, исән-имин яшәргә язсын иде!

автор: Нурсинә Хәкимова

Самарская областная татарская газета “Бердэмлек”